Voor wie: ondernemers en directeuren van een MKB-bedrijf waarvan het team AI gebruikt, of dat wil gaan doen, en die willen weten waar de grens ligt.
Bedrijfsgegevens en AI: wat mag wel en wat niet?
Je team gebruikt waarschijnlijk al AI. De vraag is niet of dat gebeurt, maar of iemand heeft afgesproken wat er wel en niet in mag.
Kort antwoord: Bedrijfsgegevens en AI gaan prima samen, zolang je vooraf regelt wát erin mag en wáár het verwerkt wordt. Voert een medewerker persoonsgegevens in een AI-chatbot in tegen de afspraken van de werkgever in, dan is dat volgens de Autoriteit Persoonsgegevens een datalek. Staat het gebruik wél in het beleid, dan is het geen datalek, maar volgens de AP vaak nog steeds niet wettelijk toegestaan. Het verschil zit vooral in de versie die je gebruikt: bij een zakelijk account of de API met een verwerkersovereenkomst is geregeld dat er niet op je gegevens getraind wordt, bij een gratis consumentenversie meestal niet.
Wanneer is het een datalek?
De Autoriteit Persoonsgegevens is hier ongewoon helder over, en het onderscheid is scherper dan de meeste mensen denken.
- Medewerker gebruikt een chatbot op eigen initiatief, tegen de afspraken in, en voert persoonsgegevens in. Dat is een datalek en moet gemeld worden.
- Het gebruik staat in het beleid van de organisatie. Dan is het geen datalek, maar volgens de AP vaak nog steeds niet wettelijk toegestaan.
Dat tweede punt is de vervelende. Een AI-chatbot toestaan lost het probleem niet op; het verplaatst de verantwoordelijkheid naar de organisatie. Wat je moet regelen, is waar die gegevens terechtkomen en wat de aanbieder ermee mag.
De schaal waarop dit speelt, groeit. De AP kreeg over 2025 in totaal 39.407 datalekmeldingen binnen, tegen 37.839 in 2024. In de rapportage van juli 2026 waarschuwt de toezichthouder dat de snelle groei van AI de risico's op phishing en datalekken verder vergroot.
Wat gaat er in de praktijk mis?
Zelden iets spectaculairs. Meestal iemand die zijn werk goed wil doen en niet stilstaat bij waar de tekst heen gaat.
De AP noemt 2 meldingen die het patroon goed laten zien:
- Bij een huisartsenpraktijk voerde een medewerker medische gegevens van patiënten in een AI-chatbot in, tegen de afspraken in. Medische gegevens zijn bijzondere persoonsgegevens en krijgen extra bescherming in de wet.
- Bij een telecombedrijf voerde een medewerker een bestand met onder meer adressen van klanten in een AI-chatbot in.
Beide gevallen beginnen hetzelfde: een groot dossier dat samengevat moet worden, of een klantvraag die snel beantwoord moet. Precies het werk waarvoor AI goed is, en precies het werk waar de gegevens in zitten.
Twee hardnekkige misverstanden
Deze komen zo vaak langs dat ze een eigen kopje verdienen.
1. "We zitten achter een VPN, dus het zit goed"
Een VPN versleutelt de verbinding en verbergt je IP-adres. De aanbieder van de AI krijgt je tekst daarna gewoon leesbaar binnen. Voor de vraag wie jouw gegevens te zien krijgt, doet een VPN dus niets.
2. "We sturen het versleuteld naar de AI"
Dat kan niet. Het model moet de tekst kunnen lezen om ermee te kunnen werken. Versleuteling tijdens transport is al standaard en staat los van deze vraag.
De knoppen die wél bestaan zijn: wáár de gegevens verwerkt worden, wát je verstuurt, en of het überhaupt de deur uit hoeft.
Wat mag wel?
Meer dan je denkt, mits je de zakelijke route neemt.
| Gratis consumentenversie | Zakelijk account of API | |
|---|---|---|
| Training op jouw invoer | Vaak wel, of onduidelijk | Standaard uitgesloten |
| Verwerkersovereenkomst | Nee | Ja, te tekenen |
| Waar het verwerkt wordt | Onbekend | Te kiezen, EU-regio mogelijk |
| Bewaartermijn | Onduidelijk | Vast te leggen, ook op nul |
De AP wijst zelf op die laatste route: organisaties kunnen met de aanbieder van een chatbot regelen dat ingevoerde gegevens niet worden opgeslagen.
Dat is meteen het praktische antwoord op de vraag die directeuren stellen. Het gaat zelden om AI verbieden, en meestal om zorgen dat het team op de juiste versie werkt.
Wat regel je deze week?
4 dingen, en ze kosten samen minder dan een dagdeel.
- Spreek af of AI-chatbots gebruikt mogen worden. Ja of nee is allebei een antwoord. Geen antwoord is het enige dat niet werkt, want dan gebeurt het toch.
- Maak concreet welke gegevens er niet in mogen. Namen van klanten, dossiers, contracten, personeelsgegevens. Een lijstje van 5 regels dat iedereen begrijpt werkt beter dan een beleidsstuk van 12 pagina's.
- Zet het team op zakelijke accounts. De AP ziet dat medewerkers vaak de gratis versie pakken terwijl de werkgever een betaald abonnement heeft. Dat is een kwestie van inloggen op de juiste plek.
- Leg vast waar wat verwerkt wordt. Eén A4 met welke gegevens naar welke dienst gaan. Dat heb je nodig voor je AVG-verantwoording en het kost een uur.
En bij echt gevoelige gegevens?
Werk je met patiëntgegevens, dossiers of financiële data, dan bestaan er 2 zwaardere maatregelen die verder gaan dan afspraken en accounts.
- Persoonsgegevens er automatisch uithalen voordat er iets verstuurd wordt. Namen, e-mailadressen, telefoonnummers, IBAN en BSN worden dan gemaskeerd voordat de tekst het model bereikt, en in het antwoord weer teruggezet. De ruwe gegevens verlaten je eigen omgeving nooit.
- Een model lokaal draaien. Voor de gevoeligste processen kun je een open model op je eigen machine of netwerk draaien. Dan gaat er niets naar buiten. Zulke modellen zijn minder krachtig dan de grote, dus dit is een keuze per proces en niet voor alles.
Beide horen bij het bredere onderwerp van waar je AI-systeem draait en van wie het is. Dat staat uitgewerkt in wat een AI Operating System is. In onze wiki gaan we dieper in op lokale AI en privacy.
Twijfel je of een zakelijk abonnement voor jullie situatie volstaat, lees dan ook het verschil tussen ChatGPT en een eigen AI-systeem.
Bronnen: Autoriteit Persoonsgegevens, Let op: gebruik AI-chatbot kan leiden tot datalekken (6 augustus 2024) en Rapportage datalekken 2025 (8 juli 2026).