Marktmannen wiki AI-platforms

GPT-5.6 Promptplaybook

Laatst bijgewerkt: 20-07-2026

TL;DR: GPT-5.6 is zelfstandiger dan zijn voorgangers en heeft geen "denk stap voor stap"-aansporingen meer nodig — beschrijf de bestemming (doel, succescriteria, grenzen, stopregel), niet elke tussenstap; snoeien van oude prompts geeft 10-15% betere resultaten bij 33-67% lagere kosten.

AI Report dook in OpenAI's officiële promptgids voor GPT-5.6 en vertaalde die naar bruikbare regels. GPT-5.6 is geen los model maar een familie van drie: Sol (vlaggenschip, draait onder de gewone denkstanden Medium/High/Extra High in de ChatGPT-app), Terra (middenmoter) en Luna (snelst/goedkoopst, vooral in ChatGPT Work en zakelijke omgevingen).

De omslag: minder sturing, niet meer

Oudere modellen hadden begeleiding nodig — langere prompts met meer context, meer voorbeelden, meer voorgeschreven stappen werkten beter. GPT-5.6 draait dat om: het kiest zelf zijn route, zoekt zelf informatie op en werkt door tot een taak af is. Instructies als "denk stap voor stap", "wees grondig", "controleer alles dubbel" zitten nu in de weg — ze spreken elkaar tegen en het model neemt ze zó letterlijk dat tegenstrijdige regels tot wispelturig gedrag leiden. Nieuwe houding: denk als opdrachtgever, niet als controlerende manager. Beschrijf de bestemming, niet elke voetstap.

Vier regels uit OpenAI's promptgids

  1. Snoei je prompts. Toen OpenAI zijn eigen interne prompts opschoonde: 10-15% betere resultaten, 41-66% minder tokens, 33-67% lagere kosten — puur door herhaling weg te halen. Zeg alles precies één keer, schrap loze kwaliteitswoorden ("grondig", "professioneel", "pakkend" — niet toetsbaar), haal weg wat het gedrag niet verandert, snoei stapsgewijs en vergelijk resultaat. Doel/eisen/grenzen/output blijven staan — je schrapt herhaling, niet informatie.
  2. Vervang vage wensen door toetsbare eisen. "Schrijf een pakkend artikel" geeft niets om tegen te toetsen. "Open met een verrassende, concrete bewering. Geef binnen 150 woorden iets bruikbaars. Sluit af zonder de inleiding te herhalen" wél — dan kan het model (en jij) het resultaat controleren.
  3. Spreek vooraf af wat het zelf mag doen. GPT-5.6 pakt bij meerstapstaken graag zelf door. Eén vaste afspraak voorkomt verrassingen: uitleggen/beoordelen/plannen → onderzoek en rapporteer, geen wijzigingen; maken/aanpassen → doe het werk direct binnen de opdracht; altijd goedkeuring vragen bij alles wat naar buiten gaat, geld kost of onomkeerbaar is. Let op: te veel "vraag eerst toestemming" laat het model ook om goedkeuring bedelen bij de veiligste handelingen.
  4. Geef bij "kort" een prioriteitsvolgorde in plaats van "wees beknopt". Bijvoorbeeld: begin met de conclusie, behoud alle feiten/beslissingen/kanttekeningen/vervolgstappen, schrap eerst inleidingen en herhaling. Voor toon: beschrijf concrete schrijfkeuzes ("benoem een gemeld probleem concreet voordat je de oplossing geeft; sla loze complimenten over") in plaats van "wees vriendelijk".

De universele template (6 onderdelen)

Doel: [eindresultaat, niet de tussenstappen]
Succescriteria: [controleerbare voorwaarden]
Grenzen: [wat wel/niet mag, waar goedkeuring nodig is, wat buiten scope valt]
Bewijs en bronnen: [welke documenten/tools, welke claims onderbouwing nodig hebben]
Output: [formaat, volgorde, lengte, doelgroep, verplichte onderdelen]
Stopregel: [wanneer is het klaar, wat als informatie ontbreekt]

Voor simpele taken volstaan Doel, Grenzen en Output. Bij grotere taken maken juist Succescriteria en Stopregel het verschil — zonder die twee blijft een vasthoudend model doorzoeken en doorschrijven ("onderzoek dit onderwerp" heeft geen natuurlijk eindpunt).

Opruimprompt: bestaande prompts (weekrapportage, nieuwsbrief, klantmails) kun je door GPT-5.6 zelf laten herschrijven naar deze structuur — behoud doel/veiligheidseisen/zakelijke regels/output, verwijder dubbele instructies en kwaliteitswoorden, en laat het model uitleggen wat het schrapte en waarom.

Pro-tip — vijf-minutentest: verbouw niet blind je hele promptbibliotheek. Draai één veelgebruikte taak eenmaal met de oude prompt en eenmaal met de opgeschoonde template-versie, en vergelijk correctheid, compleetheid en benodigde correctie.

Fable 5 of GPT-5.6?

AI Report's beslisboom, niet benchmark-gedreven maar praktisch: Claude/Fable 5 blijft sterker in schrijfwerk, smaak bij programmeerklussen en emotioneel geladen taken (feedback, gevoelige mail). GPT-5.6 komt dichtbij tegen lagere kosten en ruimere gebruikslimieten — voor veel dagelijks werk "goed genoeg". Drie vragen: (1) hoeveel budget/volume heb je — krap → GPT-5.6; (2) waar zit je al opgebouwd (projecten/instellingen) — een bekend model verslaat vaak een net-iets-beter onbekend model; (3) ben je bereid te switchen — schrijfkwaliteit/smaak → Fable 5, volume/snelheid/prijs → GPT-5.6.

Open vragen

  • Hoe verhoudt dit "beschrijf de bestemming, niet de route"-principe zich tot Claude Code se skill-instructies, die vaak wél stapsgewijs zijn? Geldt dezelfde snoei-logica voor Claude-skills?
  • Levert de zes-onderdelen-template ook winst op in Claude-prompts, of is dat OpenAI-specifiek?

Verwante concepten

Bronnen

#gpt-5.6 #prompting #openai #playbook #model-vergelijking

Backlinks